Gepost door: gijssterks | 9 augustus 2009

Korenschoven

Nog steeds, bijna vijftig jaar later, gaat mijn hart sneller kloppen figuurlijk gelukkig als ik het zie: korenschoven op het veld. Het doet me denken aan vroeger. Aan haver binden. Aan liggen op de wagen met het stro prikkelend in de rug, kijkend naar de blauwe lucht. Warmte. Zon en zomer. Schoolvakanties die eeuwig leken te duren. *)
Twee jaar geleden nog hadden korenschoven me geïnspireerd tot een schilderij, zie rechts.

Ze stonden gisteren op een veld langs de Hoogstraat tussen Gestel en Den Dungen. De meeste rogge was met de combine, de maaidorser, gemaaid, maar er stonden ook enkele schoven. Je ziet ze zelden meer. Ik veronderstel dat ze apart gehouden waren voor een oude-ambachten markt of zoiets, om te laten zien hoe gedorst werd, of vor demonstraties binden-met-stro. Natuurlijk ben ik gestopt om er een paar foto’s van te maken.

Herinneringen aan een tijd die niet meer bestaat.

Nadat er bij ons een ruilverkaveling was geweest, begin jaren ’60 van de vorige eeuw, werd het koren niet meer gemaaid met de hand of met de maaimachine en later gedorst, toen werd het weinige koren dat er nog geteeld werd met de combine gemaaid en gedorst.

Koren oogsten was zwaar werk.

Vroeger tijden werd het koren gemaaid met een pikhaak, bij ons bèrhoak genoemd, en de zicht. Ik heb die zelf ook overgehouden uit de verdeling thuis, ik heb er ooit een schilderij van gemaakt, zie rechts.
Zwaar werk, gebogen voorover staan, maaien en met de haak bij elkaar houden, en per bos afleggen als garf om te laten binden. Mannenwerk. Later kwam de maaimachine, al moest het koren aangemaaid worden waarbij een strook met de zicht gemaaid werd zodat de machine er bij kon. Ook nog bij de meeste zelf-binders die daarna kwamen, machines die gebonden garven aflegden, moest worden aangemaaid. Tenslotte was er de combine, de maai-dorser, die maaide aan de voorkant.

De bossen gemaaid koren werden, tot de zelf-binder kwam, met de hand gebonden. Werk voor vrouwen en voor kinderen die als ze negen of tien jaar oud waren konden meehelpen. Bosje stro van de garf nemen en er omheen draaien en vastknopen / draaien. Laag koren, haver en gerst, met één band, langer zoals winterrogge, met twee banden. De garven werden tegen elkaar aan gezet met vier of zes bij elkaar tot een schoof.

Als het stro droog genoeg was werden de schoven op de platte wagen, met paard ervoor, geladen. Wie een beetje kerel was kon een hele schoof met de gafel in een beweging op de wagen steken waar iemand op stond, ook met een gafel, om hem goed te leggen.

Thuis werd het stro gelost op de korenzolder of op een mijt, weer met de gafel lossen en vooruit steken tot het op zijn plaats lag.

In najaar en winter werd het koren met de dorskast gedorst. De dorskast stond naast de opslag en het koren werd er boven in gegooid. Uit de dorskast kwam het graan dat in jute zakken ging, en het stro dat met stro-touw machinaal gebonden werd. Vroeger was het los stro, later werd er een stro-pers achteraan gezet en had men pakken stro.

Het stro werden geladen op een mijt, vaak ook gingen het terug naar de zolder. Opsteken met de gafel. Het graan ging in zakken op de platte wagen naar de molenaar.

Tegenwoordig rijdt de combine, de maaidorser, over het veld. Het graan wordt vanuit de combine gestort in de laadbak achter een tractor die er naast rijdt en het graan afvoert naar een droog-silo. Het stro valt achter de combine en wordt als het droog is geperst tot grote pakken die met een vork-lader op een wagen gelegd worden en die thuis met ook weer met een vorklader gelost worden.


Ik vond het mooi werk. Als kind. Meehelpen met binden. Meerijden op de wagen naar het veld en liggend er bovenop weer naar huis. Op de zolder helpen om de garven het laatste stukje weg te stoppen. Kijken bij het dorsen, niet te dicht er bij komen, alles draaide en de mannen konden echt niet op kinderen letten, bovendien was er overal stof en rondvliegend kaf.

Of het echt zo mooi was voor wie het echte werk moest doen? Je mag raden. Het was zomer, warm als er gemaaid werd, stoffig bij het laden, lossen en dorsen. Soms was het nat en extra zwaar en moest er toch geoogst worden.

Dat was vroeger toen alles beter was …


*) Een voorbeeld hoe herinneringen de waarheid vertekenen. We hadden thuis koren staan, een hoekje maar, een of twee wagens. De rit naar huis was maar goed honderd meter. het was eens per jaar. Met een keer met de buurman meerijden erbij dus nog maar een paar keer.

En die garven van gisteren: Beetje iel. Je kunt zien dat de mensen het verleerd hebben…

Advertenties

Responses

  1. leuk om te lezen.ik kom hier zo maar even lezen.en vind een leuk logje over het binnen halen van koren.

  2. Ze zijn prachtig. Voor een decoratieopdracht ben ik op zoek naar korenschoven. Enig idee hoe ik aan 3 of 4 schoven kom?


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: